Kendi şakasına “gülerken ölen” filozof: Hrisippos

Hrisippos, Stoa Okulunun, MÖ 280-207 yılları arasında yaşamış olan üçüncü başkanı. Arkesilaos başkanlığındaki kuşkucu Akademi’den Stoacılığa dönmüş olan Hrisippos, Stoacı öğretiyi büyük bir güç ve şevkle işleyip savunmasıyla ün kazanmıştır.

Mantığın odağını tekil özne-yüklem önermelerinden “Sokrates bir insandır ve Xenon bir insandır” gibi önermelere kaydırmıştır. O dönemde “Eğer tanrılar mantığa başvurmuş olsalardı, bu Hrisippos’un mantığı olurdu” denmişti.

Sözcükler ‘ve’, ‘veya’, ‘eğer’, ‘o halde’ gibi bağlaçlarla bağlandığında ortaya çıkan cümle bütününün doğruluğunun, parçaların doğruluğuna bağlı olduğunu belirtmiştir. Bu şekilde doğruluğu her zaman başlangıçtaki önermenin doğruluğu ile garanti altına alınabilecek çeşitli önermelerin nasıl türetilebileceğini göstermiştir.

Kendisinden sonraki 1500 yıl boyunca mantık tarihine gerçek bir etkide bulunamamıştır. Bu durum yazılarının kaybolması ve fikirlerinin ikinci ağızdan aktarılması kadar Katolik Kilisesinin Aristotelesci yaklaşımının etkisi nedeniyledir.

İlginç bir ölüm şekliyle de bilinmektedir. Rivayete göre kendi yaptığı bir şakaya gülerken, fazla gülmekten ölmüş.

Espri ise tabi biz muhtemelen orada olmadığımız için pek komik gelmiyor şimdi okuyunca ama şöyleymiş; Eşeğin biri incirlerini yiyince, yaşlı hizmetçisine, “eşeğe susuz şarap ver de üstüne içsin” demiş, sonra gülerken hakkın rahmetine kavuşmuş.

Bağlantıyı Kopyala